عبد الله الأنصاري الهروي ( مترجم وشارح : اسماعيل منصورى لاريجانى )

305

منازل السائرين ( فارسى )

و هى على ثلاث درجات : الدرجة الاولى : ترك الخصومة و التّغافل عن الزلّة و نسيان الأذّية . و آن بر سه درجه است ؛ درجه اول ، ترك خصومت ، ناديده گرفتن لغزش ديگران و فراموش كردن آزار آنها مىباشد . تلمسانى در اين ارتباط مىفرمايد : « ترك خصومت آن است كه با هيچ‌كس حتى در ارتباط با حق خودت خصومت نورزى ، بكله از حق خودت به نفع ديگرى درگذرى . خصومت از بين نمىرود ، مگر آن‌كه قلب شخص از خصومت به دور باشد ، يعنى نفسش را در مقابله با كسى قرار ندهد . پس اگر در قلبت ارادهء اين باشد كه حقت را از كسى بگيرى ، در اين حال در نفست خصومت قرار داده‌اى و اگر در طلب حقت سخنى نگفتى و مقصود تو اين باشد كه با كسى تخاصم نورزى و حتى به ذهنت خيال خصومت هم وارد نگرديد و نخواهى كه با كسى به مقابله برخيزى آنگاه به طور كامل ترك خصومت كرده‌اى » . قول خواجه « و التغافل عن الزلة » ، يعنى بنده‌اى كه در مقام فتوت است ، وقتى توهينى از كسى ببيند و برايش آن امر محقق شود ، اين‌گونه رفتار مىكند كه گويى اصلا متوجه اين امر نشده تا توهين‌كننده دچار وحشت نشود و از عذرخواهى آسوده گردد . قول خواجه « و نسيان الاذية » يعنى بر شخص فنى واجب است كه اذيت هركس كه او را آزرده است فراموش كند ، تا اين‌كه قلبش از كدورت او صفا پذيرد و معاشرتش با او نيكو شود . خداوند متعال مىفرمايد : وَ لا تَسْتَوِي الْحَسَنَةُ وَ لَا السَّيِّئَةُ ادْفَعْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ فَإِذَا الَّذِي بَيْنَكَ وَ بَيْنَهُ عَداوَةٌ كَأَنَّهُ وَلِيٌّ حَمِيمٌ وَ ما يُلَقَّاها إِلَّا الَّذِينَ صَبَرُوا وَ ما يُلَقَّاها إِلَّا ذُو حَظٍّ عَظِيمٍ . « 1 » هرگز نيكى و بدى يكسان نيست ، بدى خلق را به آنچه بهتر است پاسخ ده ، تا آن‌كسى كه بين تو و او دشمنى است ، دوست و خويشاوند تو گردد ، به اين مقام كسى قادر نيست ، مگر صابران و جز آنان كه بهره‌اى بزرگ يافتند .

--> ( 1 ) . فصلت / 34 و 35 .